Eski Medeniyetler ve Bilim

Şu anki teknoloji birden orataya çıkmış değil. Yıllarca elde edilen bilgilerin bileşkesi diyebiliriz. Hatta bazı konularda halen daha yıllar öncesine ait bilgileri kullanıyoruz. Eski medeniyetler yok olmuş olsa da bize verdikleri bilgiler günümüzde dahi silinmedi. Bakalım eskiler neler yapmış…

Eski Çin

İlk bilimsel kayıtlar Eski Çin medeniyetine ait astronomi metinleridir.
•İlk süpernova gözlemi: MÖ 1054
•İlk ay tutulması gözlemi: MÖ 1361
•İlk kuyrukluyıldız gözlemi: MÖ 240
•İlk güneş lekeleri gözlemi: MÖ 100
•Pusula, matbaa, kağıt ve barut orijinal Çin icadıdır.

Eski Hint

•Sıfırı ilk defa Hintli matematikçiler kullanmıştır (MÖ 300).
•Hindistan’da kullanılan sayı sistemi, on tabanlıdır (MÖ 50).
•Aryabhata adındaki bir astronom ilk defa Yer’in kendi etrafındaki hareketinden söz etmiştir.
•Hint bilimi, Batı’yı İslam dünyası üzerinden etkilemiştir.

Mezopotamya

•Astroloji bu dönemde ortaya çıkmıştır (Enuma Anu Enlil tabletleri)
•Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn gezegenlerini ve on iki takım yıldızını tanıyorlardı (Mul Apin tabletleri).
•Ay yılına dayanan takvimleri daha sonraki dinî takvimlere ve İslâm Dünyası’ndaki hicrî takvime temel oluşturmuştur (MÖ 1000: Marduk yılı).
•Günü 12 saate, saati 60 dakikaya, dakikayı da 60 saniyeye bölme geleneği,
•7 günden oluşan hafta kavramı,
•Daireyi 360 dereceye bölme geleneği,
•π sayısı, Mezopotamya’ da ortaya çıkmıştır.

Eski Mısır

•Takvimleri Güneş takvimiydi ve yılın uzunluğu 365 gün olarak kabul ediliyordu.
•Günün 24 saate bölünme geleneğini Mısırlılara borçluyuz.
•Ölüleri mumyalama geleneklerinden dolayı tıp konusunda zamanın diğer medeniyetlerinden çok ileriydiler. (Ebers papirüsü: MÖ 1550).
•İlk kağıt (papirus) Mısırlılar tarafından bulunmuştur. Ancak beyaz kağıt Avrupa’ya Çin’den gitmiştir.

Antik Yunan

•Doğanın yapısı ve yasaları hakkında spekülatif düşünme geleneği Antik Yunan’ la başlar.
•Bu dönemi önceki dönemlerden ayıran en önemli özellik, doğal varlıkların ve olguların doğa-üstü nedenlerle değil, doğal nedenlerle açıklanmasıdır.
•Arke teorisi, bilim tarihindeki ilk bilimsel teoridir.
•Anaxagoras’ın Güneş tasviri ilk bilimsel önerme olarak gösterilir.
•Helenik dönem bilimin, Helenistik dönem felsefenin ana sorularının sorulduğu ve cevap arandığı dönemlerdir.

Aristoteles’ in Evreni

•Evren yer merkezlidir.
•Ay altı – Ay üstü evrenin yapısı ve yasaları farklıdır.
•Yörüngeler daireseldir.
•Gök küreler kusursuzdur.
•Küreler ilk tahrikle dönmektedir.
•Yıldızların parlamasının sebebi, havayla sürtünmeleridir.
•Evrende ereksellik vardır.

Ortaçağ Bilimi

•Antik Yunan biliminin dinen sakıncasız bir yorumudur (Thomas, Abelardus, Agustinus).
•Evren organik ve tinsel yapıdadır.
•Bilim, doğayı anlayarak Tanrı’ nın muradına ulaşmanın aracıdır.
•İhtiyaç duyulan bilgi İncil’ de ve otoritelerde vardır.
•Doğru bilgiye akıl ve deneyle değil iman yoluyla ulaşılabilir.
•Ortaçağın yöntemi tümdengelimcidir.
•Ortaçağ anlayışı İslam dünyasının katkısı ve Tümellerin reddiyle aşıldı.

Yeniçağ Bilimi

•Ortaçağ bilimi, yine astronomide ortaya çıkan kuşkularla sorgulanmaya başlandı.
•Kopernik modeli, otoritelere duyulan güveni sarstığı için bilimsel devrime yol açmıştır (1513).
•Brahe ay-altı, ay-üstü evren ayrımını yıktı.
•Galileo, kusursuz ve merkezi küreler ayrımını yıktı. Kopernikçi olduğunu açıkladı (1613).
•Kepler dairesel yörünge inancını yıktı.
•Demek ki otoriteler de yanılabiliyordu.
•Otoritelere yönelik eleştiriler en çok Kiliseyi rahatsız ediyordu.